Undanfarin ár hef ég setið á mér og haft mig allan við að leiðast ekki út í þá sálma sem hér eru til umræðu. En nú er svo komið að ekki verður lengur þagað hljóði þunnu um þá spillingu og það óréttlæti sem þegnar þessa lands hafa þurft að ganga í gegnum og horfast í augu við á undanförnum árum og gott ef ekki árhundruðum. Ekki vil ég blanda mér um of í viðkvæma umræðu sem þessa en ætla þó að leggja lóð mitt á vogarskálarnar þar sem mér er ekki stætt á öðru gagnvart fjölskyldu minni, vinum og í raun gervallri íslenskri þjóð. Þjóð sem svo mjög hefur misrétti verið beitt að henni hefur nánast blætt út. Þjóð sem liggur helsjúk af menningarlegum andþrengslum og sálrænum mislingum. Í meðfylgjandi töflu má sjá hvernig þessi andlegi niðurgangur hefur leikið þjóðina en ég mun koma nánar að því síðar í greininni.
Allir sem eitthvurt vit hafa millum gagnaugna sér skilja hvursu brýnt má teljast að auðvaldið læsi ekki klóm sínum og dýrslegu hrömmum, í sál heillrar þjóðar. Sál sem eitt sinn var göfug og full af lífi, en liggur nú andvana í kjöltu móður sinnar, fjallkonunnar fríðu, sem af alúð og natni hefur brjóstfætt þessa vanþakklátu þjóð. Reyndar get ég vart notað lengur orðið þjóð um það hyski sem land vort byggir, svo mjög er fram af mér gengið. Ég vil, að lokum, vitna í vesturíslenska ljóðskáldið og heimspekinginn F.J. Kimberton Lawson þar sem hann segir í bók sinni Menning fróm:
Hvíslið ekki, mæður sálarinnar,
efinn getur ekki leyst ykkur úr þrældómi auðvaldsins.
Aðeins þjóð ykkar er þess megnug að slíta þá hlekki.
Góðar stundir.
Einhverjir hafa verið að býsnast og belgja sig yfir könnum sem gaf í skyn að 23% 15 ára pilta á Íslandi væru meira eða minna ófærir um að „lesa sér til gagns“ – eins og það var orðað svo hnyttilega.
Nú þekki sæmilega ég til íslenskra unglingspilta, var m.a. einn slíkur á tímabili.
Og eitt get ég fullyrt. Þessir álappalegu unglingsapar eru fullfærir um að lesa sér til gagns – altsvo að lesa það sem gagnast þeim.
Þeir geta á augabragði litið á smáskilaboð í símanum sínum og lesið þar úr torræðum táknum, sér til gagns. Þeir geta á örskotsstundu lesið í táknheim og myndmál risavaxinna flókinna tölvuleikja, sér til ómælds gagns. Þeir geta um leið greint það á jútúbmyndbandi hvort það sé þess virði að horfa á til enda, sér til gagns. Þeir þekkja og kunna skil á aragrúa kvikmynda, sjónvarpsþátta, teiknimyndasagna og vörumerkja – og neyta fjölbreyttrar tónlistar daglega. Þeir lesa virði alls þessa, notkunargildi og innihald án fyrirhafnar. Vanti þá upplýsingar rata þeir án fyrirhafnar um alla afkima netsins. Sér til gagns.
Mér er raunar til efs að nokkur kynslóð hafi verið jafn móttækileg fyrir upplýsingum og einmitt íslenskir 15 ára drengir í dag. Jafn fljúgandi læs á ólíklegustu tákn og myndir, sem gamlingjar eins og ég botna horki upp né niður í.
Eitthvað verður undan að láta. Í augnablikinu eru það óspennandi og andlausar íslenskar námsbækur, leiðigjarnar og lummó. Ef ætlunin er að að ná athygli og áhuga 15 ára íslenskra drengja – mennta þá – verðum við að gjöra svo vel að taka samkeppnina alvarlega.
Að öðrum kosti fyllist þeirra hviki haus af öllu öðru – oftar en ekki einhverri froðu sem við sem eldri erum teljum miður æskilega.
Ég hef litlar áhyggjur af læsi íslenskra pilta. Það sem ég hef áhyggjur af er að 91% íslenskra 15 ára stúlkna láti enn narra sig til að stauta sig fram úr úreldri samskiptatækni, sér til ógagns.
» Sálmar | » Gagnrýni | » Sögur | » Leikrit | » Siðir | » Heimsljós
